Βασικά ορόσημα και δεξιότητες στα παιδιά 3 έως 4 ετών.

Η πρόληψη στις μικρές ηλικίες, όπως και σε κάθε ηλικία, είναι πολύ σημαντική καθώς μέσα από την λεπτομερή και εμπεριστατωμένη αξιολόγηση μπορούν να εντοπιστούν τα σημεία εκείνα τα οποία, που εάν παραμεληθούν και δεν εντοπιστούν εγκαίρως, είναι ικανά, αργότερα και όταν το παιδί θα έρθει σε επαφή με τον γραπτό λόγο, να οδηγήσουν σε δυσκολίες τόσο στην κατάκτηση και επεξεργασία του γραπτού λόγου (διαταραχές σχολικής μάθησης: Μαθησιακές δυσκολίες / Δυσλεξία) όσο και στην επεξεργασία του προφορικού λόγου (εξελικτικές φωνολογικές διαταραχές: τρένο –> τένο, τέτοιο –> τέτο κ.α.) και ψυχοσυναισθηματικές διαταραχές.

Βασικά ορόσημα και δεξιότητες παιδιών 3 ετών και άνω:

                  ΛΕΚΤΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΗ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑ

• Λέει περίπου 900 λέξεις με φράσεις 4 λέξεων περίπου (36+ μηνών)
• Η ομιλία του είναι κατανοητή σχεδόν στο σύνολό της από αγνώστους (30-36 μηνών)
• Λέει περίπου 1540 λέξεις με φράσεις 5 λέξεων περίπου (48+ μηνών)
• Μπορεί να χρησιμοποιεί πιο πολύπλοκα επίθετα που αποδίδουν ιδιότητα (36-48 μηνών)
• Αντιλαμβάνεται και λέει βασικά χρώματα (36-48 μηνών)
• Λέει αντωνυμίες όπως «Εγώ, εσύ, εμείς….» κλπ
• Λέει τουλάχιστον τρία τοπικά επιρρήματα όπως πάνω, κάτω, μέσα κλπ.
• Μπορεί να λέει δικό μου, δικό σου (36-48 μηνών)
• Μπορεί να χρησιμοποιεί συνδυασμούς Υποκειμένου, Ρήματος, Επιθέτου, Ουσιαστικού, Χωρικού (36-48 μηνών)
• Μπορεί να χρησιμοποιεί πληθυντικό με άνεση (36-48 μηνών)
• Μπορεί να μιλάει στον Αόριστο χρόνο με άνεση (36-48 μηνών)
• Μπορεί να μιλάει στον Μέλλοντα χρόνο με άνεση (36-48 μηνών)
• Μπορεί να περιγράφει μία εικόνα με 4-5 λέξεις (36-48 μηνών)
• Μπορεί να κάνει ερωτήσεις με το Γιατί; (36 μηνών-48)
• Μπορεί να κάνει ερωτήσεις με δύο λέξεις τουλάχιστον (39-42 μηνών)
• Μπορεί να μετράει μέχρι το 10

ΛΕΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΠΤΙΚΗ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑ

• Αντιλαμβάνεται σχεδόν όλες τις προτάσεις σε μία ομιλία (24-40 μηνών)
• Αντιλαμβάνεται τα ρούχα, τα μέλη του σώματος, τα χρώματα
• Αντιλαμβάνεται ταξινομήσεις
• Αντιλαμβάνεται τη χρήση, τη λειτουργία των αντικειμένων
• Αρχίζει και αντιλαμβάνεται την έννοια του συνόλου, αν κάτι ανήκει σε ένα σύνολο
• Αντιλαμβάνεται τοπικά επιρρήματα όπως πάνω, κάτω, μέσα, έξω κλπ (30-42 μηνών)
• Αντιλαμβάνεται το «δικό μου, δικό σου»
• Αντιλαμβάνεται τον πληθυντικό
• Αντιλαμβάνεται την έννοια της άρνησης
• Αντιλαμβάνεται το περισσότερο – λιγότερο
• Αντιλαμβάνεται αόριστο χρόνο γραμματικής

ΛΕΠΤΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

• Μπορεί να χρησιμοποιεί τριποδικό δραγμό (33-39 μηνών)
• Μπορεί να ζωγραφίζει σταυρό και κύκλο και απλά σχέδια
• Μπορεί να ζωγραφίζει εντός ενός απλού σχήματος ακόμα κι αν δεν το κάνει με ακρίβεια (36-48 μηνών)
• Κρατάει με το χέρι του το χαρτί που ζωγραφίζει (33-38 μηνών)
• Ξεδιπλώνει καραμέλες (36 μηνών) 
  
• Μπορεί να ξεβιδώνει βαζάκια, καπάκια (36-48μηνών)
• Κόβει με ψαλίδι ασφαλείας χαρτί σε γραμμή,κύκλο,τετράγωνο (36-38 μηνών)

ΑΔΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

• Ισορροπεί στο ένα πόδι (36-42 μηνών) 
  
• Τρέχει άνετα συντονισμένα (25-28 μηνών)
• Περπατάει στις μύτες των ποδιών του (36-48 μηνών)
• Κάνει πηδηματάκια (36-48 μηνών)

ΑΝΗΣΥΧΟΥΜΕ ΟΤΑΝ:

• Δεν ακολουθεί οδηγίες με δύο σκέλη
• Παρουσιάζει έντονο άγχος αποχωρισμού
• Υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση ομιλίας
• Υπάρχουν προβλήματα στην απόδοση της ομιλίας πχ να είναι ένρινη ομιλία, στο ύψος πχ πολύ υψηλή συχνότητα ή όγκος πχ πολύ δυνατά, (σκεφτείτε ΩΡΛ εξέταση και θυρεοειδικές εξετάσεις). Μπορεί να υπάρχουν προβλήματα ροής ομιλίας όπως στον τραυλισμό. Επίσης μπορεί να υπάρχουν προβλήματα άρθρωσης, τα οποία να επιμένουν περισσότερο από το αναμενόμενο, για την αναπτυξιακή ηλικία του.
• Ακόμα εξαρτάται από τις χειρονομίες για να δώσει να καταλάβουν οι άλλοι τί θέλει
• Η ομιλία δεν είναι κατανοητή τουλάχιστον κατά τα τρία τέταρτα από αγνώστους
• Υπάρχει έντονη σιελόρροια
• Τρώει ακόμα αλεσμένες τροφές
• Υπάρχει αστάθεια βάδισης ή και κινήσεων
• Δεν μπορεί να δράττει, να πιάνει μικρά αντικείμενα
• Δεν μπορεί να κάνει κύκλο 3 ετών και άνω
• Δεν μπορεί να κάνει πύργο 4 κύβων, 3 ετών και άνω
• Δεν αντιλαμβάνεται λέξεις, πρόσωπα ή αντικείμενα
• Δεν αντιλαμβάνεται τα συναισθήματα των άλλων και δεν δρα ανάλογα
• Έχει πολλές νυκτερινές φοβίες ή διαταραχές
• Ξεφεύγει συχνά από την προσοχή των γονέων του, ριψοκίνδυνος
• Δεν δείχνει ενδιαφέρον για τα άλλα άτομα
• Δεν παίζει με αντικείμενα ή με άτομα
• Ενδιαφέρεται για μέρη του αντικειμένου κι όχι για το αντικείμενο, πχ για τη ρόδα του αυτοκινήτου
• Δεν κάνει φαντασιακό παιχνίδι, δεν συνδυάζει αντικείμενα στο παιχνίδι
• Παίζει με παιχνίδια που είναι για μικρότερη ηλικία
• Παρουσιάζει εμμονές και στερεοτυπίες, «κολλήματα» με αντικείμενα, κινήσεις κ.λ.π.
• Δείχνει ευαισθησία σε θορύβους,π.χ. κλείνοντας τα αυτιά ή άλλα αισθητηριακά θέματα.

Βασικά ορόσημα και δεξιότητες  παιδιών 4 ετών και άνω

ΛΕΚΤΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΗ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑ

• Μπορεί να τραγουδάει ένα τραγούδι
• Η ομιλία του είναι σχεδόν πλήρως κατανοητή από αγνώστους
• Λέει όνομα και επίθετο και διεύθυνση
• Μπορεί να μιλάει με προτάσεις με 5-6 λέξεις
• Μπορεί να χρησιμοποιεί τον μέλλοντα
• Μπορεί να περιγράψει, να διηγηθεί το μέρος μίας ιστορίας.
• Μπορεί να εξηγήσει βασικό τρόπο λειτουργίας ή οδηγίες
• Ρωτάει ερωτήσεις
• Αντιλαμβάνεται και ανακαλεί μία διήγηση ή ιστορία
• Μπορεί να πει «δικό σου, δικό μου»
• Μπορεί να χρησιμοποιεί τον αόριστο

ΛΕΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΠΤΙΚΗ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑ

• Αντιλαμβάνεται και εκφράζει την έννοια του ίδιου και διαφορετικού
• Αντιλαμβάνεται και εκφράζει βασικούς κανόνες της γραμματικής
• Αντιλαμβάνεται και ανακαλεί μία διήγηση ή ιστορία

ΛΕΠΤΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

• Ρίχνει την μπάλα πάνω από το κεφάλι του
• Κρατάει καλά το μολύβι
• Ζωγραφίζει άνθρωπο με 2-4 μέλη τουλάχιστον
• Ζωγραφίζει κύκλο και τετράγωνο και σταυρό
• Αντιγράφει 10 περίπου βασικά κεφαλαία γράμματα
• Μπορεί να τρώει άνετα μόνο του με κουτάλι
• Χρησιμοποιεί ψαλίδι
• Μπορεί να χρησιμοποιεί το ποντίκι του υπολογιστή
• Χρησιμοποιεί αρκετά καλά μαχαιροπήρουνα (με δυσκολία ακόμα το μαχαίρι)

ΑΔΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

• Κάνει κουτσό στο ένα πόδι για 5 δευτερόλεπτα
• Στέκεται στο ένα πόδι για πανω από 10 δευτερόλεπτα
• Ρίχνει την μπάλα πάνω από το κεφάλι του
• Ανεβοκατεβαίνει άνετα την σκάλα χωρίς βοήθεια
• Κλωτσάει την μπάλα
• Πιάνει μπάλα που αναπηδάει
• Μπορεί να ισορροπεί σε ένα κουνιστό παιχνίδι
• Μπορεί να πηγαίνει μπρος πίσω
• Κάνει κούνια ή τούμπα

Πηγή: noesi.gr

Αναπτυξιακά Ορόσημα για παιδιά 12 έως 23 μηνών

Ηλικία παιδιού	Δεξιότητες που επιτυγχάνουν τα περισσότερα μωρά αυτής της ηλικίας	Δεξιότητες που επιτυγχάνει μόνο το 50 % των μωρών αυτής της ηλικίας	Δεξιότητες που επιτυγχάνει μια πολύ μικρή μειοψηφία των μωρών αυτής της ηλικίας
13 μήνες	χρησιμοποιεί σωστά δύο λέξεις (π.χ., «γεια» και «αντίο») σκύβει και μαζεύει   ένα αντικείμενο	απολαμβάνει να βλέπει τον εαυτό του στον καθρέπτη προτάσσει το χέρι ή το πόδι του για να σας βοηθήσει να το ντύσετε	συνδυάζει λόγια και χειρονομίες για να σας δείξει τι θέλει Κυλάει μια μπάλα προς τα μπρος και προς τα πίσω
14 μήνες	τρώει με τα δάχτυλα αδειάζει το περιεχόμενό δοχείων ή κουτιών μιμείται άλλου	βαδίζει καλά αρχίζει να παίζει δείχνει τα σημεία του σώματος που του κατονομάζετε ανταποκρίνεται σε οδηγίες (π.χ., «δώσε μου ένα φιλί»)	χρησιμοποιεί κουτάλι ή πιρούνι ταιριάζει καπάκια με τα αντίστοιχα δοχεία σπρώχνει και τραβά παιχνίδια, ενώ περπατά
15 μήνες	παίζει με μπάλα χρησιμοποιεί τακτικά τρεις λέξεις περπατά προς τα πίσω	μουτζουρώνει με μπογιές τρέχει υιοθετεί το «όχι» ως την αγαπημένη του λέξη	«βοηθά» στο σπίτι βάζει το δάχτυλό του στο στόμα του και λέει «σσσσ»
16 μήνες	μπορεί και γυρίζει τις σελίδες ενός βιβλίου έχει ξεσπάσματα όταν απογοητεύεται ή θυμώνει συνδέεται συναισθηματικά με ένα λούτρινο ζωάκι  ή κάποιο άλλο αντικείμενο	ανακαλύπτει τη χαρά της αναρρίχησης μπορεί και στοιβάζει τρεις κύβους χρησιμοποιεί κουτάλι ή πιρούνι μαθαίνει τη χρήση κοινών αντικειμένων (π.χ. το τηλέφωνο)	βγάζει μόνο του ένα ρούχο του γίνεται επιλεκτικό  με τα τρόφιμα κοιμάται μία φορά αντί για δύο
17 μήνες	χρησιμοποιεί τακτικά έξι λέξεις απολαμβάνει παιχνίδια που προσποιείται του αρέσουν παιχνίδια που ιππεύει	ταΐζει κούκλες μιλάει πιο καθαρά πετάει τη μπάλα χαμηλά	χορεύει ακολουθώντας το ρυθμό της μουσικής χρώμα, το σχήμα ή το μέγεθος τους κλωτσάει τη μπάλα προς τα εμπρός
18 μήνες	«διαβάζει» βιβλία μόνο του μουτζουρώνει με ευχέρεια	συνδέει δύο λέξεις μαζί σχηματίζοντας μικρές φράσεις βουρτσίζει τα δόντια του με τη βοήθειά σας μπορεί και στοιβάζει τέσσερεις κύβους	πετάει τη μπάλα ψηλά διαλύει και συναρμολογεί ξανά παιχνίδια εμφανίζει σημάδια ότι είναι έτοιμο να μάθει να πηγαίνει στην τουαλέτα
19 μήνες	τρέχει πετάει τη μπάλα χαμηλά απολαμβάνει να βοηθά σε δουλειές του σπιτιού	κατανοεί μέχρι και 200 λέξεις αναγνωρίζει πότε κάτι είναι λάθος (π.χ. καλώντας ένα σκυλί γάτα)	πλένει και στεγνώνει τα χέρια του με τη βοήθειά σας δείχνει την αντίστοιχη εικόνα ή αντικείμενο όταν  το κατονομάζετε γνωρίζει πότε θέλει να πάει στην τουαλέτα
20 μήνες	ταΐζει κούκλες γδύνεται πετά ένα αντικείμενο όπως κάνουμε με τα σκουπίδια	μαθαίνει δέκα ή περισσότερες λέξεις την ημέρα μπορεί να ανεβαίνει σκάλες με τη βοήθειά σας	αρχίζει να εξερευνά τα γεννητικά του  όργανα μπορεί και σχεδιάζει  μια ευθεία γραμμή κατονομάζει διάφορα μέρη του σώματος
21 μήνες	είναι ικανό να ορίσει απλούς στόχους (π.χ. να βάλει  ένα παιχνίδι σε ένα ορισμένο μέρος)	πετάει τη μπάλα ψηλά κλωτσάει τη μπάλα προς τα εμπρός μπορεί και στοιβάζει έξι κύβους	κατονομάζει απλές εικόνες σε ένα βιβλίο
22 μήνες	κλωτσάει τη μπάλα προς τα εμπρός μπορεί και υπακούει σε εντολές με δύο σκέλη  (π.χ., «πάρε την κούκλα σου και φέρε την εδώ»)	φτιάχνει απλά παζλ μπορεί και σχεδιάζει  μια ευθεία γραμμή κατονομάζει διάφορα μέρη του σώματος	βάζει φαρδιά ρούχα είναι αρκετά ώριμο για ένα κανονικό κρεβάτι κατανοεί αντίθετες έννοιες (π.χ., ψηλός/κοντός)
23 μήνες	κατονομάζει απλές εικόνες σε ένα βιβλίο χρησιμοποιεί 50 με 70 λέξεις	ανοίγει τις πόρτες τραγουδά απλές μελωδίες αποκτά περισσότερο ενδιαφέρον για το παιχνίδι με άλλα παιδιά	μιλάει για τον εαυτό του (τι του αρέσει, τι όχι κλπ.) ρωτά «γιατί;»
24 μήνες	• κατονομάζει τουλάχιστον έξι μέρη του σώματος • το μισό αυτών που λέει είναι κατανοητό • Κάνει προτάσεις δύο- τριών λέξεων	• μιλάει για τον εαυτό του • κατηγοριοποιεί πράγματα • κατεβαίνει τις σκάλες με τη βοήθειά σας	• αρχίζει να κατανοεί αφηρημένες έννοιες (π.χ. αργά, γρήγορα) • εξοικειώνεται με τις διαφορές των 2 φύλων • μαθαίνει να κάνει άλματα

Πηγή: lovebaby.gr

Εικόνες περιγραφής

Εικόνες περιγραφής για ανάπτυξη λεξιλογίου, κατηγοριοποίηση,προβλέψεις, επίλυση προβλημάτων,  αυτοματοποίηση άρθρωσης, εκτέλεση εντολών, σειροθέτηση γεγονότων.

Αλληλουχίες

  Για να σχεδιάσουμε τις καθημερινές δραστηριότητές μας και να διαχειριστούμε τον χρόνο μας, είναι απαραίτητο να μπορούμε να οργανώσουμε, να ορίσουμε τα βήματα που χρειάζεται κάθε μας δραστηριότητα για να ολοκληρωθεί και να τα ακολουθούμε με ακρίβεια.  Βάζουμε τα γεγονότα σε μία λογική αλληλουχία σε συνάρτηση πάντα με τον χρόνο.

Δυσκολίες στην σειροθέτηση γεγονότων ή βημάτων μίας δραστηριότητας και στη διαχείριση του χρόνου μπορεί να παρουσιάσουν μαθητές με δυσλεξία ή μαθησιακές δυσκολίες, άτομα με αυτισμό, ηλικιωμένοι με άνοια, ασθενείς μετά από εγκεφαλική βλάβη.

 Άτομα που δυσκολεύονται στην σειροθέτηση μπορεί:

• να μην έχουν καλή αίσθηση του χρόνου
• να μην μπορούν να ακολουθήσουν σύνθετες εντολές
• να μην μπορούν να παρακολουθήσουν την πλοκή μίας ταινίας ή ενός βιβλίου
• να δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν απλές καθημερινές δραστηριότητες                      

          

·                        

Με τις ασκήσεις σειροθέτησης γεγονότων ή εικόνων ενισχύουμε:

•  Το λεξιλόγιο
• Την προσοχή
• Την οπτική αντίληψη
• Τη μορφοσυντακτική ενημερότητα
• Την κατανόηση του προφορικού λόγου
• Την κατανόηση γραπτού κειμένου
• Τη μνήμη εργασίας
• Τις εκτελεστικές λειτουργίες
• Την κριτική σκέψη
• Την εκτέλεση εντολών
• Την αυτοδιόρθωση
• Την επίλυση προβλημάτων
• Τη μη λεκτική επικοινωνία

       Ασκήσεις:

• Τοποθετούμε στο τραπέζι εικόνες που απεικονίζουν μία διαδικασία γνωστή και ζητούμε από τον εκπαιδευόμενο να τις βάλει με τη σωστή σειρά. Οι εικόνες μπορεί να είναι δύο και να αυξάνουν σταδιακά σε αριθμό και δυσκολία, ανάλογα με την ηλικία και τις γνώσεις του ατόμου.
• Ζητούμε από τον εκπαιδευόμενο να βάλει τις εικόνες στη σωστή σειρά και μετά να μας εξιστορήσει τα γεγονότα που βλέπει και να αιτιολογήσει τη σειρά τους. Καλή άσκηση για κατανόηση και για διόρθωση λαθών.
• Ο εκπαιδευόμενος, με δικές μας λεκτικές εντολές καλείται να βάλει τις εικόνες στη σωστή σειρά: πχ. "Πρώτα άνοιξε το μπουκάλι, μετά ρίξε το χυμό στο ποτήρι  και στο τέλος βάλε και το καλαμάκι".
• Δίνουμε μόνο το θέμα και ζητούμε από τον εκπαιδευόμενο να περιγράψει μόνος του, με σύντομες προτάσεις τα βήματα που ακολουθεί για να επιτύχει μία δραστηριότητα όπως: "Τι κάνεις όταν ξυπνάς το πρωί;", "πώς φτιάχνουμε αβγά;" "πώς κάνεις μπάνιο;"
• Τέλος, μπορούμε να ζητήσουμε από τον εκπαιδευόμενο να περιγράψει την αλληλουχία των γεγονότων ζωγραφίζοντας την ιστορία ή μέσω παντομίμας. 

      

                 

                             

Οι ηλικίες κατάκτησης των φωνημάτων στην ελληνική γλώσσα

Το παιδί από τα πρώτα λεπτά της ζωής του παράγει ήχους που στόχο έχουν την επικοινωνία με τους άλλους. Αρχικά το κλάμα και αργότερα το βάβισμα. Σταδιακά, αυτές οι ηχητικές παραγωγές προσλαμβάνουν χαρακτηριστικά φωνημάτων επηρεασμένα από το γλωσσικό περιβάλλον στο οποίο ζει το κάθε παιδί. Η ομιλία είναι ένα σύνθετο φαινόμενο και η εξέλιξη της εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Η σωστή άρθρωση των φωνημάτων είναι μια διαδικασία που απαιτεί την κατάλληλη τοποθέτηση, κίνηση και συντονισμό των αρθρωτών (τα φωνητικά όργανα που συμμετέχουν στη διαδικασία της άρθρωσης, όπως τα χείλη, τα δόντια, τα φατνία,  η γλώσσα, η υπερώα, η σταφυλή). Παρακάτω παρουσιάζονται οι ηλικίες κατάκτησης των φωνημάτων στην ελληνική γλώσσα σύμφωνα με έρευνα του Πανελλήνιου Συλλόγου Λογοπεδικών. Αρμόδιος για να αξιολογήσει,να παρέμβει θεραπευτικά και να συμβουλεύσει τους γονείς ενός παιδιού σχετικά με την άρθρωσή του είναι ο Λογοπεδικός. Η ανίχνευση των προβλημάτων λόγου και ομιλίας ενός παιδιού πρέπει να γίνεται έγκαιρα ώστε να μειώνονται οι επιπτώσεις στην συνολική ανάπτυξη του παιδιού. Επιπλέον, η αποκατάσταση είναι σημαντικό να έχει ολοκληρωθεί πριν την ένταξη του παιδιού στην Α' Δημοτικού ώστε ν' αποφευχθούν άλλου τύπου δυσκολίες (μαθησιακές, ψυχοσυναισθηματικές κ.ά).

Γενικές Πληροφορίες και συμβουλές για τον Τραυλισμό

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο τραυλισμός είναι μία διαταραχή στη ροή της ομιλίας κατά την οποία το πρόσωπο που τραυλίζει γνωρίζει ακριβώς αυτό που θέλει να πει αλλά δυσκολεύεται να εκφραστεί λόγω ακούσιων επαναλαμβανόμενων κολλημάτων, επαναλήψεων ή επιμηκύνσεων των ήχων της λέξης. Είναι μια σοβαρή δυσκολία που έχει λεκτικές και συναισθηματικές διαστάσεις και μπορεί να επηρεάσει την κοινωνικότητα του παιδιού.

Δεδομένα σχετικά με τον τραυλισμό:

• Εμφανίζεται σε όλες τις φυλές ανεξάρτητα από κουλτούρα, γλώσσα, ευφυΐα και κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο.
• Ξεκινά συνήθως κατά τη νηπιακή ηλικία, ανάμεσα στα 2 και 5 έτη, σταδιακά ή σχετικά απότομα.
• Θεωρείται αποτέλεσμα κληρονομικών, νευρολογικών, γλωσσικών, συναισθηματικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Παρουσιάζει διακυμάνσεις με περιόδους ύφεσης και έντασης. Το άγχος μπορεί να δυσκολεύει την ομιλία αλλά δεν ευθύνεται για τον τραυλισμό.
• Για τα περισσότερα παιδιά που τραυλίζουν έχει προϋπάρξει μία περίοδος ομιλίας χωρίς τραυλισμό.
• Τα παιδιά που δε θα ξεπεράσουν τη δυσκολία τους στη νηπιακή ηλικία, έχουν μεγάλο κίνδυνο εδραίωσης ενός μόνιμου τραυλισμού.
• Τα αγόρια που τραυλίζουν είναι περισσότερα από τα κορίτσια.
• Πολλά παιδιά που τραυλίζουν έχουν μια εσωτερικευμένη τάση για τελειότητα. Όταν οι απαιτήσεις των γονέων είναι πολύ υψηλές, ο τραυλισμός μπορεί να ενταθεί.
• Ένας σημαντικός παράγοντας εμφάνισης και διατήρησης του τραυλισμού μπορεί να είναι η πίεση που νιώθει το παιδί γενικά ή ειδικά για την ομιλία του.

Σχετικά με το παιδί:

• Η ομιλία του είναι κάτι που το παιδί κάνει και όχι αυτό που είναι.
• Δεν είναι ατελές επειδή τραυλίζει.
• Μπορεί να έχει τις ίδιες ευκαιρίες με όλους.
• Συνήθως γνωρίζει ότι δυσκολεύεται να μιλήσει, ακόμα και από μικρή ηλικία.
• Τα χαρακτηριστικά του τραυλισμού του μπορεί να αλλάξει με την πάροδο του χρόνου.
• Μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να οργανώσει τη σκέψη του πριν μιλήσει.
• Μπορεί να μάθει να ελέγχει τον τραυλισμό του.
• Μπορεί να έχει αποτελεσματική επικοινωνία είτε τραυλίζει είτε όχι.

Σχετικά με την οικογένεια:

• Ως οι πρωταρχικοί επικοινωνιακοί εταίροι, τα μέλη της με τη στάση τους επηρεάζουν τον τραυλισμό. 
• Τα μέλη της οικογένειας είναι ο καλύτερος σύμμαχος ενός παιδιού.
• Στις οικογένειες, όταν ένα μέλος έχει πρόβλημα, τα υπόλοιπα μπορούν να αποτελέσουν μέρος της επίλυσής του.
• Η ευρύτερη οικογένεια πρέπει να είναι ενήμερη για τον τραυλισμό.

Σχετικά με τους γονείς:

• Οι αντιδράσεις σας επηρεάζουν την ομιλία του παιδιού.
• Γνωρίζοντας περισσότερα για τον τραυλισμό μπορείτε να λειτουργήσετε προς τη σωστή κατεύθυνση.
• Δεν προκαλέσατε εσείς τον τραυλισμό, αλλά ο τρόπος με τον οποίο τον αντιμετωπίζετε μπορεί να είναι καθοριστικός.

Τι μπορείτε να αποφύγετε:

• Μην του λέτε να μιλάει πιο αργά. Μπορεί να καταφέρει να μιλήσει αργά για λίγα λεπτά, αλλά αυτό δεν πρόκειται να διαρκέσει για πολύ.
• Μην του ζητάτε να επαναλάβει τη λέξη στην οποία τραύλισε. Στην επανάληψη της λέξης, μπορεί να μην τραυλίσει αλλά αυτή η τακτική δεν το βοηθάει να ξεπεράσει τη δυσκολία του.
• Μην του υποδεικνύετε να σκέφτεται πριν μιλήσει. Αυτό έχει μόνο βραχυπρόθεσμο αποτέλεσμα και μπορεί να προκαλέσει σύγχυση.
• Μην του δημιουργείτε την εντύπωση ότι πρέπει να ντρέπεται για την ομιλία του.

Τι μπορείτε να κάνετε:

•  Αντιμετωπίστε τον τραυλισμό με τον ίδιο θετικό, υπομονετικό και υποστηρικτικό τρόπο που θα αντιμετωπίζατε οποιαδήποτε άλλη δυσκολία του.
• Αφιερώστε καθημερινά ποιοτικό χρόνο στο παιδί σας για να παίξετε μέσα σε μια ήρεμη και χαλαρή ατμόσφαιρα. Επικεντρωθείτε στο τι σας λέει και όχι στο πως το λέει. Απαντήστε στο μήνυμα που σας μεταφέρει το παιδί σας και προσπαθήστε να μην αποφεύγετε να το κοιτάζετε όταν έχει δυσκολία στην ομιλία.
• Μιλάτε αργά αλλά φυσιολογικά. Κάντε μια μικρή παύση (1-2 δευτερολέπτων) πριν απαντήσετε στο παιδί.
• Μην πιέζετε το παιδί να μιλήσει. Για παράδειγμα, μην απαιτείτε να πει «γεια» ή «ευχαριστώ». Εάν θέλει να παραμείνει εκτός μιας συζήτησης, μην επιμένετε να συμμετέχει.
•  Μειώστε τον αριθμό των ερωτήσεων που κάνετε στο παιδί σας. Βεβαιωθείτε ότι του δίνετε χρόνο για να απαντήσει και ανταποκριθείτε σε αυτό που λέει. Αφήστε το να ολοκληρώσει την πρότασή του αντί να τη συμπληρώνετε εσείς.
• Μη διακόπτετε ο ένας τον άλλον. Προσπαθείτε να μιλάτε με τη σειρά.
• Σεβαστείτε τις απόψεις, τα συναισθήματα και τον τρόπο ομιλίας του παιδιού. Αποδεχτείτε το όπως είναι.
• Αποφύγετε το γρήγορο ρυθμό ζωής. Υπάρχουν πολλές πιέσεις λόγω χρόνου, (π.χ. η προετοιμασία για το σχολείο, το διάβασμα και οι λοιπές δραστηριότητες). Υπολογίζετε προσεχτικά τον χρόνο για να ελαχιστοποιήσετε την πίεση. Συζητήστε με το παιδί και υποστηρίξτε το για να διαχειριστεί πιθανές πιέσεις από συνομήλικους ή καταστάσεις στο σχολείο, π.χ. κοροϊδία ή προβλήματα στις σχέσεις με τα άλλα παιδιά.
• Δώστε του θετική προσοχή και εκφράστε ικανοποίηση για τις καθημερινές του κατακτήσεις.
• Τα ξεκάθαρα όρια είναι ωφέλιμα για κάθε παιδί και ο έπαινος ωφελιμότερος από την κριτική.
• Ως προς τη συμπεριφορά, φερθείτε του με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως σε κάθε άλλο παιδί. Πρέπει να υπάρχουν σαφή όρια που τηρούνται με συνέπεια ώστε να μειωθούν οι εντάσεις που επηρεάζουν τη ροή της ομιλίας.

Να θυμάστε ότι..

• Ο τραυλισμός δεν είναι «κακή» συμπεριφορά. Η ευφράδεια δεν είναι «καλή» συμπεριφορά. Και τα δύο είναι τρόπος ομιλίας. Σημασία έχει η επικοινωνία και όχι ο τρόπος.
• Η ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης συμβάλλει στην αλλαγή του τρόπου ομιλίας και βοηθάει το παιδί να μιλήσει χωρίς φόβο.

Οι αλλαγές χρειάζονται χρόνο για να εδραιωθούν. Μην αποθαρρυνθείτε εάν αρχικά σας δυσκολέψουν.

πηγή: Πανελλήνιος Σύλλογος Λογοπεδικών- Λογοθεραπευτών